Onderzoeksverslag “Stadsarchief”
Onderstaande tekst is een samenvatting van het onderzoek dat ik afgelopen periode heb gedaan.
Keuzes
En daar ligt hij dan voor me. De opdracht. Wat een keuze. Ten eerste tussen initiator, specialist of beschouwer. Ik hou van onderzoeken. Van schrijven. Maar ik kies er toch niet voor om deze periode beschouwend bezig te zijn. Ik wil weer wat gaan maken. Zelf fotograferen. Dat heb ik in de vorige periode weinig gedaan. Ik ga als specialist aan de gang. Een redelijk vastomlijnde opdracht waar ik zelf richting aan kan geven. Met de beste wil ter wereld kan ik mezelf niet motiveren iets te initiëren. Mijn hoofd is leeg.
Welke specialist wil ik dan zijn? Iemand die reportages maakt. Me ergens in verdiepen. Contact leggen met mensen. Dichtbij een onderwerp staan. Dat is wat de fotografen die ik bewonder per slot van rekening ook doen. Rince de Jong, Dana Popa, Oliver Jobard, Julian Germain. Allemaal verdiepen ze zich in hun onderwerp. Soms tot in het extreme, zoals Rince de Jong. Ik weet niet of ik zelf zo ver zou kunnen gaan. Maar wel wil ik meer dan de “standaard” reportage in de krant. Niet even ergens langsgaan, foto’s nemen en wegwezen. Dat voelt niet goed bij me.
Leerdoelen
Twee leerdoelen moet ik formuleren. De opdracht staat al vol met leerdoelen, daar kunnen die twee ook nog wel bij. Het eerste wat in me opkomt, is techniek. Vooral als ik ergens fotografeer waarbij ik afhankelijk ben van “het moment” schiet dat er nogal eens bij in. Ongewild onscherpe foto’s, vergeten de ISO-waarde aan te passen, problemen met de reportageflitser zijn slechts enkele voorbeelden van dingen die regelmatig misgaan. Eigenlijk beheers ik de techniek, maar door gebrek aan concentratie vaak niet gaan zoals ik achteraf had gewild. Dus is het techniek of concentratie wat in m’n eerste leerdoel voor moet komen. Beide. Een verbeterde techniek als gevolg van meer concentratie. Zoiets? Lijkt me prima. En nuttig.
Dan het tweede leerdoel. Euh… Ik roep al bijna 1,5 jaar dat ik meer wil experimenteren met beeld. Kan ik dat nou weer als leerdoel stellen? Experimenteer je tijdens het fotografisch onderzoek niet juíst? Dat zal het zijn: ik doe te weinig fotografisch onderzoek. In de vorige periode is dat al wel beter geworden. Ik heb toen geëxperimenteerd met de vraag hoe ik een grens in beeld kan brengen. Dat was leuk en interessant, ondanks dat 95% van de beelden die ik toen maakte linea recta het archief in kon. Ik wil die lijn vasthouden. Leerdoel nummer 2 dus: het fotografisch onderzoek verder uitbreiden.
Onderwerpen
En dan de onderwerpen van de reportages. Vier trefwoorden waar ik vier reportages ga hangen. Politiek, cultuur, misdaad/criminaliteit en gezondheid. Twee reportages moeten gemaakt worden aan de hand van een actuele aankondiging in de media. Mijn oog valt op de volgende artikelen:
Bij het eerste artikel over de buurtmeesters vraag ik me af wat die buurtmeesters precies doen en waarom ze zo belangrijk zijn voor de wijken waarin ze werken. Kan ik dat in beeld brengen?
De Stilte vind ik interessant vanwege het feit dat ze producties voor kinderen maken. Hoe bereiden de dansers hun workshops en voorstellingen voor? Hoe reageren kinderen op de dansers in de klas? Toen ik op de lagere school zat, moest ik er niet aan denken in een klas fysiek bezig te zijn. Ik had een broertje dood aan gym.
Als dierenarts ben ik vanzelfsprekend geïnteresseerd in dieren. Diergezondheid. Zou dat een onderwerp kunnen zijn voor de derde reportage? Obesitas bij dieren. Iets wat me fascineert. De liefde voor het dier gaat door de maag met als gevolg dat het dier te dik wordt en, net als de mens, meer kans op ziekten als suikerziekte heeft. Een rare tegenstrijdigheid. Ik denk niet verder door over dit onderwerp als mijn oog valt op een artikel over de Kleine Hoeve, een zorgboerderij midden in Breda. Een particulier initiatief. Hun website spreekt me aan. Hun visie dat iedere bewoner iets bijdraagt aan het werk op de boerderij, hoe klein deze bijdrage ook is. Dat ze geen bezigheden gaan verzinnen. Ik ga er kijken en ben verrast dat er een aantal mensen in rolstoel woont en werkt. Hoe leven deze mensen op de boerderij? Het lijkt me al lastig genoeg om met een beperking op een boerderij te werken, maar een rolstoel brengt wel een extra complicatie met zich mee. Dat zal ook de reden zijn dat je ze niet vaak tegenkomt op een zorgboerderij.
Geen probleem, zegt Jan, één van de initiatiefnemers van de Kleine Hoeve. Voor iedereen is wel iets passends te vinden. Ik spreek met hem af dat ik zijn zoon Bart, die in een rolstoel zit, in beeld ga brengen. Hoe ziet zijn dag eruit? Wat kan hij niet, maar vooral, wat kan hij wél doen? Hoe gaan andere bewoners met de rolstoelers om? Ik vraag me af of ik de mensen in rolstoel niet een te speciale plaats op de boerderij geef.
Aan het vierde onderwerp kom ik door persoonlijke omstandigheden niet toe. Vaak gaan mijn studie en fotografie voor andere zaken, maar dit keer waren er minder leuke dingen belangrijker. Als onderwerp zou ik de hondenpoep hebben uitgewerkt. Dat blijkt in Breda, net als in vele steden, een groot probleem te zijn. Ik vind het echt achterlijk dat mensen hun hond uitlaten en dan niet de poep opruimen. Lijkt me heerlijk te onderzoeken hoe ik deze mensen als crimineel kan weergeven en mijn eigen afkeer kenbaar kan maken. Iets voor een volgende keer.
Fotograferen
Deze periode kom ik er door de eerder genoemde omstandigheden en vakantie van mijn onderwerpen niet aan toe vaker dan één keer per reportage te gaan fotograferen. Natuurlijk een goed fotojournalist weet voordat hij naar de te bezoeken plek gaat met welk beeld hij op de redactie aan moet komen. Ik weet dat nog niet. Zoals ik eerder al opmerkte, bewonder ik fotografen die tijd en energie in het leren kennen van hun onderwerp steken. Daar past het door mij gedurende deze periode toegepaste eenmalig fotograferen niet echt bij. De beelden die ik maakte waren dan ook afstandelijk en verkennend. Ik kan het niet. Direct dicht op het onderwerp zitten de eerste keer dat ik ergens ben. Misschien was dat een goed leerdoel geweest. Hoe doe ik dat? Dicht op mijn onderwerp zitten zonder dat ik me erin verdiept heb en een band ermee voel?
Ik voel me er ongemakkelijk bij. Een indringer. Terwijl ik toch duidelijk met de camera aanwezig ben en iedereen ook weet met welk doel ik daar ben. Is het mijn eigen onzekerheid? Wil ik proberen als fotograaf niet aanwezig te zijn? Niet tot last te zijn? Durf ik pas los te gaan als ik me zelf op m’n gemak voel met de mensen en situaties die ik in beeld breng?
Ik wil bij alle drie de onderwerpen graag nog 1 of meerdere keren gaan fotograferen. En niet alleen fotograferen. Ook observeren. Zeker bij het De Stilte. Daar wil ik de interactie met de kinderen nog waarnemen en weergeven. Dat is hetgeen wat me interesseert. Helaas kan dat pas volgende week. Het is niet anders. Ik moet ook leren accepteren dat de periode waarin ik op de academie een opdracht volbreng beperkt is. En niet alleen op de academie. Ook in werksituaties heb ik te maken met deadlines. Ik kan niet tot in de eeuwigheid doorgaan met het perfectioneren van één opdracht. Er komt altijd wel weer een volgende opdracht of project waarin ik verder kan borduren op het vorige. Of wil ik door blijven gaan met een project zodat ik kan zeggen dat het nog niet af is, dat ik nog zus en zo moet doen, nog daarheen moet. Als excuus voor het feit dat het niet goed genoeg is. In mijn hoofd.
Publicatie
Een onderdeel van de opdracht is om te proberen één van de reportages gepubliceerd te krijgen. Ik heb contact met De Stem, Breda Vandaag en het Stadsblad. De Stem en het Stadsblad geven aan geïnteresseerd te zijn in een reportage. Ik kan weer contact opnemen als mijn plannen meer vorm hebben. Tot op heden heb ik dat nog niet gedaan. Dat komt mede doordat ik mijn reportages, of in ieder geval een deel daarvan, zoals ik hierboven reeds genoemd heb, niet “af” vind, nog niet goed genoeg voor publicatie. Dit keer meen ik het en is het geen uitvlucht. Althans. Dat denk ik.
Geleerd
Wat is er terecht gekomen van mijn twee persoonlijke leerdoelen: verbeteren van focus/techniek en meer fotografisch onderzoek doen? Laat ik bij het laatste beginnen: dat is mislukt. Punt. Ik denk dat ik in de voorgaande tekst al voldoende ben ingegaan op de redenen hiervoor. Toch fijn dat ik de volgende periode de minor “experimenteren met beeld” ga volgen. Kan ik mooi verder werken aan dit leerdoel.
En dan focus en techniek: doordat ik dit leerdoel zo heb omschreven, ben ik er bewust mee aan de slag gegaan. Ik fotografeerde in verschillende lichtomstandigheden en dynamische situaties en ik vond de rust om bijvoorbeeld op de instellingen van de camera te letten, te kijken wat ik hoe in beeld wil brengen en mijn flitser nog beter te leren kennen. Om minder slordig te zijn.
Door dit onderzoek en deze zelfreflectie (oh wat een heerlijk woord) heb ik voor mezelf in ieder geval weer wat leerdoelen voor de komende tijd geformuleerd. Een oplettend lezer weet welke dit zijn. Een minder oplettend lezer leest hier meer over in een volgend onderzoeksverslag of blog.
Esther
